Info

Learning a little every day

Op mijn telefoon staan bijna 25.000 (!) foto’s en video’s. Af en toe realiseer ik me weer hoeveel dat er zijn. En vraag me dan af: wat moet ik ermee?

De leukste foto’s van onze kinderen deel ik digitaal met m’n vriendin en opa’s en oma’s. Maar die bekijken we nog steeds maar één of twee keer. Vluchtig. En dat is zonde. Patrick Rhone is er heel duidelijk over: je favoriete foto’s moet je uitprinten. Zijn tip: neem daar iedere paar maanden even de tijd voor.

Veel problemen waar we in onze maatschappij tegenaan lopen hebben te maken met de nadruk op efficiëntie. Wat leidt tot gebrek aan speling in onze systemen. De ‘nippertjeseconomie’, noemt Karin Spaink het. Ton legt uit wat dat betekent:

Hier wat afschaven, daar een bochtje afsnijden, voorraden minimaliseren en alles just-in-time. Op het nippertje gaat alles goed. Meestal.

Maar soms niet.

In complexiteitsdenken betekent een ver doorgevoerde efficiëntie wel het afbreken van veerkracht en wendbaarheid. Dat is niet zo erg voor heel voorspelbare zaken (als A dan altijd B), maar wel als complexe vragen zich aandienen.

Ik spreek dan vaak over de broosheid van systemen. Broos omdat ze geoptimaliseerd zijn voor een hele smalle groep situaties, een heel specifieke niche. Broos omdat ze het niet meer aan kunnen, of erger nog, volledig in de weg zitten zodra er iets buiten dat spectrum gebeurt.

Dan kieper je ineens van voorspelbaarheid in de chaos: heb je net in een paar jaar tijd de IC bedden in Nederland met zo’n duizend verlaagd (in 2017 hadden we er nog zo’n 2100, dit voorjaar net over de 1000) want dat is efficiënter, gebeurt er iets wat meer van je verlangt en wordt de zorg zo overbelast dat alleen drastische maatregelen het nog enigszins kunnen inperken.

Als je iedere dag bezig bent met het (door)ontwikkelen van een product weet jij er alles van. Je kent de features van haver tot gort, weet in de krochten van je app of website de meest verborgen opties te vinden, en vertelt bij iedere update precies wat er nieuw is.

Maar je gebruikers interesseert het weinig. Zij zijn jouw product gaan gebruiken omdat het een bepaald probleem oploste. De rest van de mogelijkheden, zeker recenter toegevoegde functies, gebruiken ze veel minder of misschien helemaal niet.

In de Podcast over Media (S04E16) vertelde Alexander Klöpping dat dit ze bij Blendle ook overkomt.

Herkenbaar. En heel logisch. Want als iemand de moeite neemt om jouw product te gaan gebruiken:

  • Steken ze energie in het vinden van een oplossing voor hun ‘probleem’ (de ‘job-to-be-done’.
  • Proberen ze de ‘oplossingen’ die ze vinden.
  • Maken ze de keuze om jouw app of website te gaan gebruiken. Oplossing gevonden!
  • Die ze inpassen in hun eigen proces of ‘workflow’. ‘Probleem’ opgelost.

Vervolgens voeg jij 3 maanden of een jaar later een nieuwe mogelijkheid toe. Als die niets wijzigt aan de workflow van die persoon, en op het eerste gezicht zijn bestaande ‘probleem’ niet nog beter oplost, gaat hij deze niet gebruiken.

Bij volwassen producten zal dit vaker gebeuren. Bij een nieuwer product kan het een signaal zijn dat je de gebruikerswensen misschien nog niet goed kent. Dan is er werk aan de winkel.

Ondertussen bevinden we ons alweer 8 weken in een, nu iets lossere, intelligente lockdown. Met dagelijks de gebruikelijke berichtgeving: hoe staan we ervoor, wat zijn de volgende stappen en hoe kunnen we hieruit komen? Tussen al die artikelen is ‘Hoe onze obsessie met efficiëntie ons kwetsbaar maakt voor onwaarschijnlijke gevaren’ verfrissend. Daarin legt hoogleraar wiskunde Bert Zwart (TU Eindhoven), specialist in extreme value theory (studie van extreme, zeldzame gebeurtenissen), uit waarom de gerichtheid op efficiëntie gevaarlijk kan zijn:

‘Kijk’, zegt Zwart. ‘Ik ben hoogleraar wiskunde. Ik hou van cijfers, ik hou van optimaliseren. Het probleem is alleen dat dat vaak niet goed kan, want sommige dingen zijn niet of nauwelijks meetbaar. Dan is voorspellen op basis van historische data zinloos.’

Toch ziet hij het overal. In het bedrijfsleven, in de zorg, bij de overheid; er wordt bezuinigd vanuit het valse vertrouwen dat de toekomst min of meer lijkt op het recente verleden. Maar, zegt Zwart, als de toekomst een keer tegenvalt, als zich een extreme value voordoet, kan de schade enorm zijn.

De vraag is hoe we ons als maatschappij beter kunnen instellen op zeldzame, ontwrichtende gebeurtenissen (“zwarte zwanen”) zoals het coronavirus. Zwart denkt dat we er minder vanuit moeten gaan dat het verleden een goede voorspeller is van de toekomst. We zullen ons meer op de mogelijke gevolgen van zwarte zwanen dan op oorzaken moeten gaan richten.

  1. Door zwakke plekken in kaart te brengen. Om vervolgens alvast ‘asymmetrische reactieve maatregelen’ te treffen die in de toekomst een groot/duur probleem kunnen oplossen.
  2. En door op bepaalde terreinen meer inefficiëntie toe te staan. Bijvoorbeeld in sommige productieketens, of door te diversificeren qua software-gebruik in vitale sectoren.

Dat kan op meer vlakken helpen:

De risico’s van standaardisatie, centralisatie, optimalisatie, efficiëntie – in Bert Zwarts hoofd komt dat overal terug. ‘Neem onze natuur, onze bomen’, zegt hij. ‘In het buitenland staat bomen veelal kriskras door elkaar. Wij hebben van die keurige lanen met dezelfde bomen op dezelfde afstanden van elkaar. Ja, daar is de eikenprocessierups natuurlijk gek op. Diversificeren is beschermend.’

Rembrandt’s Nachtwacht is in een 44,8 gigapixel foto vastgelegd. Die kun je vanaf vandaag in z’n geheel online bekijken.

Nachtwacht van Rembrandt

Rijksmuseum:

Het Rijksmuseum publiceert vandaag de grootste en meest gedetailleerde afbeelding die ooit van een kunstwerk is gemaakt op zijn website. Het is mogelijk zo ver in te zoomen dat de verfstreken en zelfs de pigmentdeeltjes in de verf van De Nachtwacht zichtbaar worden.

Om deze foto te kunnen maken heeft het imagingteam van het Rijksmuseum onder leiding van datascientist Robert Erdmann 528 foto’s van De Nachtwacht gemaakt, 24 rijen van 22 foto’s. Deze zijn met behulp van neural networks digitaal aan elkaar genaaid. De afbeelding bestaat uit in totaal 44,8 gigapixels (44.804.687.500 pixels). De afstand tussen de pixels is 20 micrometer (0,02 mm). Dit stelt de wetenschappers in staat het schilderij op afstand zeer nauwkeurig te bestuderen. De foto wordt ook gebruikt om alle toekomstige verouderingsprocessen in het schilderij nauwkeurig bij te kunnen houden.

In een interview met BBC Worklife legt Gianpiero Petriglieri hoe dat komt:

Video chats mean we need to work harder to process non-verbal cues like facial expressions, the tone and pitch of the voice, and body language; paying more attention to these consumes a lot of energy.

Het laten vallen van stiltes is een ander probleem. Bij normale conversaties hoort dat, maar bij videobellen denk je direct dat er iets met de verbinding aan de hand is. En:

It also makes people uncomfortable. One 2014 study by German academics showed that delays on phone or conferencing systems shaped our views of people negatively: even delays of 1.2 seconds made people perceive the responder as less friendly or focused.

Wat het extra lastig maakt voor beroepen waar het opbouwen van een vertrouwensband belangrijk is: verkoper en account managers, en diplomaten.

Update 13-05: Harold Jarche maakt in ‘Zoom is not the problem — meetings are’ een belangrijk punt:

In meetings, bloody meetings I highlighted age-old problems with business meetings, which I learned about in the 1980’s and which continue today. Meetings should have an objective, a clear format, and be run by a competent person to facilitate the process. Most importantly there must be a clear reason why the meeting is necessary in the first place. Quite often, an alternative would be more effective than calling a meeting — e.g. one-on-one conversation, email, wiki, blog, discussion thread, etc.

Zie ook: Liberating meetings.

Naast quarantaine-stress, quarantaine-huisvlijt en quarantaine-solidariteit is er ook quarantaine-genieten. Bijvoorbeeld van Ben Gibbard (van The Postal Service en Death Cab for Cutie).